Een beetje Mandela bij de koffie
Wie in Zuid-Afrika koffie bestelt, krijgt er soms een paar woorden van Nelson Mandela bij. Op de suikerzakjes van Huletts staan uitspraken van Madiba over mensen, samenwerken, doorzetten en het leven. Ik draai ze inmiddels bijna automatisch om en sommige zijn te mooi om na de koffie weg te gooien.
Het goede in mensen zien
“You encourage people by seeing the good in them.”
Wij mensen zijn vaak behoorlijk goed in zien wat er aan iemand ontbreekt. Wat beter kan, wat iemand verkeerd doet of waarom iemand ons irriteert. Mandela draait het om: mensen groeien juist wanneer je ook ziet wat er wél goed aan ze is.
Daar past een andere uitspraak mooi bij:
“There can be no greater gift than that of giving one’s time and energy to help others without expecting anything in return.”
Tijd en aandacht voor een ander, zonder eerst te bedenken wat het jezelf oplevert. Twee eenvoudige gedachten die veel zeggen over de manier waarop Mandela naar mensen keek.
Niemand doet het alleen
“None of us acting alone can achieve success.”
Mandela wordt wereldwijd herinnerd als uitzonderlijk leider, maar de verandering van Zuid-Afrika was natuurlijk nooit het werk van één man. Samenwerken en anderen meenemen waren voor hem vanzelfsprekend.
Ook deze uitspraak past daarbij:
“Everyone can rise above their circumstances and achieve success if they are dedicated to and passionate about what they do.”
Dit is extra bijzonder als bedenkt hoe Mandela’s leven eruit zag. Zijn eigen omstandigheden waren allesbehalve gemakkelijk. Toch gaat de uitspraak niet over wat hem overkwam, maar over wat iemand vervolgens met zijn mogelijkheden doet.
Steeds dezelfde Mandela
“The camera has the ability to give one and the same person different faces.”
Tussen alle grote woorden over leiderschap en menselijkheid vind ik dit een verrassende uitspraak. En hij heeft gelijk. Eén persoon kan er op twee foto's totaal anders uitzien. Welke foto je kiest, bepaalt mede welk verhaal je over iemand vertelt.
Bij Mandela zelf is dat mooi te zien. We kennen de jonge activist, de gevangene, de president en later de oudere man in zijn kleurrijke Madiba-shirts. Steeds dezelfde man, steeds een ander beeld.
Nelson Mandela overleed in 2013, maar in Zuid-Afrika kom je hem nog voortdurend tegen. Op straatnamen, gebouwen en kunstwerken, maar dus ook gewoon naast je kop koffie. En soms is zo'n suikerzakje aanleiding om nog even over zijn woorden na te denken.
Een nalatenschap die blijft
Mandela overleed in 2013, maar zijn naam klinkt nog steeds door in Zuid-Afrika. In liedjes. Op schoolpleinen. Op muren vol kleur.
En soms denk ik terug aan dat nummer dat ik als tiener zo vaak draaide: Free Nelson Mandela. Toen zong ik het gedachteloos mee. Pas jaren later, op Robbeneiland, begreep ik pas echt waar dat lied over ging.
Mandela duikt soms ook op op de meest onverwachte plekken. Al jaren hangt er in mijn toilet een handdoekhaakje in de vorm van zijn gezicht. Toen mijn neef Joost nog klein was keek hij ernaar en zei enthousiast: '“Hee wat leuk, dat is Obama.” Ik moest lachen. Voor hem was het gewoon een vriendelijk bekend gezicht. En eerlijk gezegd: Obama is natuurlijk ook niet de eerste de beste.
