De talen van Zuid-Afrika: elf stemmen, één land
In een winkel, op een markt of bij een tankstation hoor je het meteen: Zuid-Afrika klinkt anders. Twee mensen praten met elkaar en ik herken geen enkel woord. Dan volgt een lach, een paar zinnen Engels, en daarna schakelen ze weer moeiteloos terug naar hun eigen taal.
Een land vol klanken
Als je door Zuid-Afrika reist, hoor je de wereld in klanken. Een lach in Xhosa, een vriendelijk Howzit? in het Engels, een gesprek in Afrikaans dat half vertrouwd en half onbegrijpelijk klinkt. Taal is hier meer dan communicatie. Het is identiteit, geschiedenis en melodie tegelijk.
Hoeveel talen heeft Zuid-Afrika?
Zuid-Afrika heeft elf officiële talen. Dat zegt veel over de diversiteit van het land.
Engels is de taal van overheid, media en toerisme en vormt de gemene deler die bijna iedereen spreekt. Maar voor de meeste Zuid-Afrikanen is het niet de moedertaal.
Die eer gaat naar isiZulu, gesproken door miljoenen mensen in KwaZulu-Natal. Daarna volgen isiXhosa, bekend om zijn klikklanken, en Afrikaans, dat voortkomt uit het zeventiende-eeuwse Nederlands en zich later vermengde met Maleis, Khoi- en Bantoetalen.
Daarnaast zijn er talen als Sesotho, Setswana, Xitsonga, Tshivenda, Siswati, Sepedi en isiNdebele, elk met een eigen ritme en regio. Veel Zuid-Afrikanen groeien op met twee of drie talen tegelijk en schakelen moeiteloos.
Credits: Peter Boshuijzen
Taal en geschiedenis
Taal vertelt in Zuid-Afrika ook het verhaal van macht en verandering.
Tijdens de apartheid werd Afrikaans verplicht als schooltaal. In 1976 kwamen scholieren in Soweto massaal in opstand tegen dat beleid, een protest dat uitgroeide tot een kantelpunt in de geschiedenis van het land.
Tegenwoordig klinkt Afrikaans voor veel mensen weer als een taal van thuis, muziek en literatuur.
Meerdere talen in één gesprek
Zuid-Afrikanen gaan speels en zonder pretentie met taal om. Binnen één zin hoor je vaak meerdere talen door elkaar.
Een gesprek kan beginnen in Engels, verdergaan in Zulu en eindigen in Afrikaans.
Wie goed luistert merkt hoe taal hier ook kan verbinden. Een eenvoudige groet in iemands eigen taal levert vaak meteen een glimlach op.
Ik vind het ergens jammer dat de meeste van deze talen voor mij zo lastig te leren zijn. De klikklanken van Xhosa of de ritmes van Zulu krijg ik met geen mogelijkheid goed uitgesproken. Misschien hoort dat ook bij reizen: dat je niet alles volledig begrijpt en daardoor beter gaat luisteren.
Eén land, elf stemmen
Zuid-Afrika spreekt niet met één stem. Onderweg hoor je hoe het land in elf verschillende tonen zingt.
