De muziek van Zuid-Afrika
Lang voordat muziek hier op radio of podium terechtkwam, werd er al gezongen in dit land. Om door moeilijke tijden heen te komen bijvoorbeeld.
De muziek van Zuid-Afrika
Op de plantages en in de mijnen ontstonden liederen die eenvoudig begonnen en door anderen werden overgenomen. Call-and-response, zodat iedereen kon meedoen. Ritme om samen te werken, maar ook om elkaar vast te houden als het zwaar werd.
Veel van die vroege liederen zijn nooit opgeschreven. Ze veranderden met de mensen die ze zongen. Wat bleef, was de vorm: iemand begint, de rest volgt. The Lion Sleeps Tonight bijvoorbeeld. Dit lied begon in 1939 als Mbube, gezongen door Solomon Linda met een groep mannen in Johannesburg. Later werd het nummer aangepast en gladder gemaakt. De versie die de wereld kent, lijkt nog maar in de verte op wat het was. Ik leerde dit van een gids tijdens een fietstour in Soweto, Johannesburg.
Tijdens de apartheid en in de kerk
In de jaren van apartheid kreeg muziek een andere lading. Er werd gezongen tijdens demonstraties, begrafenissen, bijeenkomsten. Liederen als Nkosi Sikelel’ iAfrika of Senzeni Na? werden door groepen gedragen, soms zacht, soms juist dwingend. In de townships klonk dat midden op straat.
Kerken zitten hier vol. Niet alleen met mensen, maar ook met stemmen. Gospel is onderdeel van de dienst. Een koor begint, mensen in de banken zingen mee, staan op, bewegen.
Na 1994 veranderde het muzikale landschap snel. Nieuwe stijlen ontstonden in de steden: kwaito in Johannesburg, later gqom in Durban. Artiesten als Miriam Makeba en Hugh Masekela waren toen al bekend, maar kregen een nieuwe plek in het geheel. Hun muziek bleef, terwijl er tegelijk iets nieuws naast ontstond.
Vandaag hoor je namen als Black Coffee, Freshleyground, Sho Madjozi en Master KG. Een andere sound met dezelfde vanzelfsprekendheid.
Buiten, tussen de mensen
Muziek speelt zich niet alleen binnen af. In de zomer verplaatst het naar buiten. Je zit hier niet stil te luisteren. Je praat, eet, loopt even weg en komt terug.
Bij een aantal wijnhuizen staan in het zomerseizoen optredens op het programma. Soms hoef je er niet eens naar op zoek. Bij Boschendal Wine Estate of Spier Wine Farm is er aan het eind van de middag ineens muziek.
Anders is dat bij de zomerconcerten in Kirstenbosch National Botanical Garden. Die plan ik wel vooruit. Geen half jaar, maar wel een week of acht. Kleed mee, iets te eten, fles wijn in de tas. Tegen de tijd dat de zon achter de bergen zakt, begint de muziek.
Wat er speelt check ik meestal via Webtickets South Africa. En anders gewoon Instagram. Dat werkt hier vaak net zo goed.
