Gastvrijheid in Zuid-Afrika
Wie door Zuid-Afrika reist, merkt het vaak al op de eerste dag. Ik in elk geval wel. Bij het afrekenen in een winkel, tijdens een koffiestop langs de weg, op een terras of bij een tankstation.
Gastvrij en zonder haast
Er wordt gegroet. Er wordt iets gezegd. Soms een grap, soms een praktische vraag, soms helemaal niets belangrijks. Het voelt niet ingestudeerd. Het contact ontstaat gewoon. Het voelt anders dan thuis. Minder afstandelijk. Minder voorzichtig. Bij een tankstation neemt iemand de tijd. Mijn huurauto is al volgetankt maar het gesprek is nog niet klaar. Hoe ver ik vandaag nog moet rijden. Of het warm genoeg is. Niemand staat te dringen.
Tijdens een wandeling word ik gegroet door mensen die ik niet ken. Een knik, een hand, een paar woorden in het voorbijgaan. Klein en ongekunsteld, maar ik merk dat ik word meegenomen in deze sfeer. Het maakt me zachter en rustiger.
Ubuntu in de praktijk
Ik zie het in kleine handelingen. Iemand die een paar meter met me meeloopt terwijl dat helemaal niet nodig is. Een tip die wordt gedeeld zonder dat ik erom heb gevraagd. Een kok die op een rustig moment langs de tafels loopt. Een caissière die een tijdschrift dat ik koop enthousiast aan haar collega laat zien. Hier zouden we dat ongepast vinden, daar zorgt het voor echt contact en een beetje gezelligheid daar waar je het niet verwacht.
Vaak wordt deze openheid verklaard met ubuntu: het idee dat je niet losstaat van de ander, maar onderdeel bent van een groter geheel. Dat klinkt groots, bijna filosofisch. In de praktijk is het eenvoudig. Je maakt contact. Je ziet de ander. De gastvrijheid in Zuid-Afrika heeft daar alles mee te maken.
Gedeeld met plezier
Er zit ook trots in. Op het land, de natuur, het eten, de plekken waar mensen wonen en werken. Zuid-Afrikanen delen graag wat ze kennen. Ze wijzen me op een uitzicht, een restaurant, een weg die net iets mooier is dan de snelste.
Die combinatie maakt de gastvrijheid licht. Er zit weinig afstand in. Het hoeft niet perfect, niet strak georganiseerd, niet efficiënt. Het mag gewoon persoonlijk zijn.
Na een paar dagen vertraag ik vanzelf mijn tempo. Ik groet terug en blijf langer staan dan noodzakelijk is. Ik ga mee in het tempo van dit land.
