Plaatsnamen in Zuid-Afrika: waarom steeds meer namen veranderen
Wie regelmatig door Zuid-Afrika reist, ziet steeds vaker nieuwe plaatsnamen op verkeersborden en kaarten. De veranderingen zijn niet nieuw, maar de laatste jaren vallen ze steeds meer op.
Van Pietersburg naar Polokwane
De naamswijzigingen is niets iets van de laatste jaren. Al na de eerste democratische verkiezingen in 1994 werd begonnen met het veranderen en officieel vastleggen van geografische namen. In 1998 werd hiervoor de South African Geographical Names Council opgericht.
Vooral in de jaren daarna veranderden veel bekende plaatsnamen. Pietersburg werd Polokwane, Nelspruit werd Mbombela en Warmbaths werd Bela-Bela.
De veranderingen zijn de laatste jaren extra zichtbaar geworden. In 2021 veranderden in de Eastern Cape verschillende bekende namen tegelijk. Port Elizabeth werd Gqeberha, Uitenhage werd Kariega en King William’s Town werd Qonce. Ook vliegvelden kregen nieuwe namen.
Oude naam, nieuwe naam
Een paar voorbeelden die je als reiziger regelmatig tegenkomt:
Port Elizabeth → Gqeberha
Port Elizabeth was vernoemd naar Elizabeth Donkin, de vrouw van de Britse gouverneur Rufane Donkin. Gqeberha is een isiXhosa-naam die werd gebruikt voor de Baakensrivier die door de stad stroomt.
Nelspruit → Mbombela
Nelspruit dankte zijn naam aan de familie Nel, die zich in het gebied vestigde. Sinds 2009 is Mbombela de officiële naam.
Pietersburg → Polokwane
Pietersburg werd in 2003 officieel Polokwane. De naam komt uit het Sepedi en wordt doorgaans vertaald als ‘plaats van veiligheid’.
King William’s Town → Qonce
De oude naam verwees naar de Britse koning William IV. Sinds 2021 heet de stad officieel Qonce, naar de rivier waaraan de stad ligt.
Somerset East → KwaNojoli
Ook deze plaats in de Eastern Cape kreeg recent een nieuwe officiële naam. KwaNojoli verwijst naar Chief Nojoli van de amaXhosa.
Even schakelen onderweg
Voor reizigers kan het soms verwarrend zijn. Op Google Maps en officiële verkeersborden verschijnt de nieuwe naam, terwijl een accommodatie, restaurant of inwoner nog de oude naam gebruikt. En soms worden beide namen naast elkaar gebruikt.
Dat is vooral iets om rekening mee te houden bij het plannen van een route. Wie zoekt op Port Elizabeth komt tegenwoordig in Gqeberha terecht en wie naar Nelspruit denkt te rijden, ziet onderweg vooral Mbombela op de borden staan.
De nieuwe namen vertellen ondertussen ook iets over de plek waar je bent. Over de talen die er worden gesproken, over rivieren en landschappen en soms over mensen die in de officiële geschiedschrijving lange tijd nauwelijks een plaats kregen. Wie de oude én de nieuwe naam kent, begrijpt onderweg net iets meer van Zuid-Afrika.
