Johannesburg schrijft de toekomst (door Marjolein Westerterp)
Kaapstad, het Kruger National Park en Soweto zijn uitgeroepen tot de drie topbestemmingen ‘die Zuid-Afrika wereldwijd op de kaart hebben gezet’. Een portret van het bonkende, rijke, hippe en rauwe hart van Zuid-Afrika.
Johannes en Johannes
De Australische gelukszoeker George Harrison ontdekte in 1886 als eerste de aanwezigheid van een gigantische hoeveelheid goud. Hij was niet zo slim om zijn vondst geheim te houden en binnen de kortste keren werd de plaats waar hij de goudader had gevonden, overspoeld met duizenden gelukszoekers. Er werden twee regeringscommissarissen aangesteld om de situatie ter plekke in goede banen te leiden. Johannes Rissik en Johannes Joubert werden de naamgevers van de plaats waar in 1892 al meer dan honderdduizend mensen woonden: ‘e’Goli’, stad van goud. Zakenlieden, bankiers, oplichters en prostituees vulden de straten en gaven de stad de uitstraling van een metropool. De mijnen werden geëxploiteerd door rijke lords, terwijl de mijnwerkers het zware werk moesten opknappen. Tot in het begin van de twintigste eeuw leefde iedereen die met de mijnen te maken had bij elkaar, totdat de blanke afkeer van zoveel zwarte armoede groeide. Er werden aparte wijken voor de arbeiders gesticht en zo werden langzaam de contouren zichtbaar van de apartheidsstructuur die bepalend is geweest voor de geschiedenis van Zuid-Afrika.
Hoop en geloof
Een bezoek aan Johannesburg is niet compleet zonder een bezoek aan Soweto, de SOuth WEstern TOwnship, de zwarte stad ten zuidwesten van Jo’burg. Een miljoenenstad voor mensen die er niet toe deden in de ogen van de rijke blanken. Nu een toeristische attractie, omdat het de plek was waar grauwe geschiedenis is geschreven. De lucht is ijl en stof glinstert in de zon. Er zijn de geboortehuizen van aartsbisschop Tutu en het huis waar Nelson en Winnie Mandela woonden, 8115, Vilakazi Street. ‘Het huis is niet groot, integendeel, maar het was mijn eerste echte huis en ik was er trots op. Een man is pas een man als hij een eigen huis heeft,’ schrijft Mandela in De lange weg naar vrijheid. De scholierenopstand in Soweto in 1976 betekende het begin van het einde van apartheid. De blanke politie beantwoordde de protestmars met kogels en er vielen honderden doden. Een van hen was Hector Petersen. Een kind nog. Op de foto die symbool is geworden voor de opstand twee scholieren. Ze dragen het jongetje weg, hun ogen groot van ongeloof.
Johannesburg 2.0
Het stadscentrum van Johannesburg is vooral nog een zakenwijk, afgewisseld met soms wat dubieuze oude wijken. Alle winkels en hotels zijn uitgeweken naar de luxueuze buitenwijken. Sandton is zo’n wijk met Sandton City als het chicste winkelcentrum van het zuidelijk halfrond. En Mandela Square, waar Mandela je tegemoet komt. Groter dan het leven zelf. Er is Melrose Arch, met winebars, luxe restuarants en hotels, een plein dat ’s avonds vol stroomt met zij die willen zien en gezien worden. De doorgaande weg lijkt een catwalk voor dure auto’s.
Op zondag is het Zoo Lake een verzamelplaats voor families die picknicken onder de majestueuze bomen.Er zijn de galleries op Jan Smuts Avenue die kunnen wedijveren met de beste van New York. Er is Braamfontein met een Neighboor Good Market, waar verse producten te koop en te proeven zijn. En 4th Street in Parkhurst die met 7th Avenue een walhalla is voor ‘city-dwellers’. Het Maboneng Precinct, ‘de plek van het licht’, is het creatieve centrum voor kunstenaars. Arts on Main het hart, met expressieve kunst gevestigd in oude fabrieksgebouwen, middenin het leven van de dag. Jozi is een stad als geen andere in de wereld, met de 24/7 energie van New York, een interessante mix van culturen en kleuren, het is de nieuwe stad waar verleden, heden en toekomst elkaar ontmoeten.
Foto: Peter Boshuijzen
Foto: Peter Boshuijzen
Zeven tips in Johannesburg
Een fietstocht door Soweto. Je gidsen zijn inwoners van Soweto en zullen verhalen, eten en de straten met je delen. Als je de plek bezoekt waar Hector Petersen werd gedood tijdens de studentenopstanden, leer je hoe dapper deze jonge activisten waren, maar helaas betaalden ze dat met hun leven en hebben ze nooit kunnen leven in de vrijheid waarvoor ze vochten. Kijk hier voor alle informatie.
In het Apartheid Museum vind je alle verhalen van de vrijheidsstrijders, de wetten die werden ingevoerd, videomateriaal en ervaar je hoe het voelt om buitengesloten te worden. Als je het museum binnengaat, moet je kiezen voor de alleen blanken-ingang of de niet-blanken-ingang. Apartheidsmuseum.
Als je geïnteresseerd bent in het turbulente verleden van Zuid-Afrika is een bezoek aan Constitution Hill je topprioriteit. Het voormalige gevangeniscomplex is omgetoverd tot een museum dat de bijzondere Zuid-Afrikaanse reis naar democratie na honderden jaren kolonialisme en apartheid vertelt. Kijk hier voor meer informatie.
Rosebank Shopping Mall waar op zondag een geweldige markt op het dak is. Rosebank Sunday Market.
In de wijk Braanfontein is 44 Stanley een plek voor kunst en lekker eten. 44 Stanley
Sandton City is de beste plek om te shoppen. Elkaar komen hier miljoenen mensen, lokaal en vanuit de hele wereld. Op het plein waar een aantal goede restaurants zijn, is het ook heerlijk mensen kijken. Sandton.
De hippe wijk Maboneng was ooit een gevaarlijke wijk en is nu een plek waar muzikanten,designers, dj’s en vormgevers wonen in omgebouwde kantoorpanden en afgedankte zeecontainers. Leuke koffietenten en goede souvenirs te koop.
